YABANCILAR MİRASI NASIL PAYLAŞIR?

Yabancılık Unsuru Taşıyan Davalarda Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi

Yabancılık unsuru taşıyan miras davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi 5718 sayılı MÖHUK'un 43. maddesi ile düzenlenmiştir Buna göre, mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, son yerleşim yerinin Türkiye'de olmaması hâlinde terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür. 5718 sayılı MÖHUK'un 43. maddesi, miras davalarında yetkiyi miras bırakanın son yerleşim yeri ve malların bulunduğu yer olarak düzenlemiştir. Buna göre, yerleşim yeri yurt dışında bulunan ve Türkiye'de taşınır veya taşınmaz mal bırakan Türk vatandaşı veya yabancının miras davası, malların bulunduğu yer mahkemesinde görülecektir.

Yabancı Unsurlu Miras Davalarında Uygulanacak Hukuk

Yabancı unsurlu miras davalarında uygulanacak hukuk MÖHUK m. 20’de düzenlenmiştir. Hükme göre, miras ölenin millî hukukuna tâbidir ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Maddenin ikinci fıkrasında mirasın açılması sebepleri, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümlerin terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabi olduğu düzenlenmektedir. Bu sebeple yabancılık unsuru içeren mirasın açılması söz konusu olduğunda; mirasın açılma sebeplerini, mirasın açılmasını sağlayacak durumları belirleyecek olan hukuk terekenin bulunduğu devlet hukuku olacaktır.
TMK m.575 uyarınca miras ilk olarak ölüm sebebiyle açılır. Ölüm karinesi ve gaiplik hali de mirasın açılma sebeplerindendir. Yabancı mirasbırakan hakkında yine yabancı mahkemeler tarafından verilmiş bir gaiplik ya da ölmüş sayılma kararı varsa bu kararın Türkiye’de MÖHUK hükümleri uyarınca tanınması sonucunda Türkiye’de bulunan mirası ile ilgili açılma sebebi gerçekleşmiş olacaktır. Aynı şekilde mirasın iktisabına ve taksimine ilişkin hükümlere de tereke Türkiyede bulunuyorsa Türk hukuku uygulanacaktır.
Mirasbırakanın birden fazla vatandaşlığa sahip olması vatansız veya mülteci olması durumu MÖHUK m. 4’te düzenlenmiştir. Buna göre mirasbırakan hem Türk vatandaşı hem de yabancı vatandaş ise, uygulanacak hukuk yine Türk hukukudur. Birden fazla vatandaşlığı olmakla birlikte Türk vatandaşlığı olmayanlar için sıkı ilişki içinde oldukları ülkenin hukuku uygulanır. Vatansızlar ve mülteciler hakkında ise, yerleşim yeri hukuku, bulunmadığı takdirde mutad mesken, o da yoksa dava tarihinde bulunduğu ülke hukukunun uygulanacağı maddede düzenlenmiştir.

Ölüme Bağlı Tasarruflar

5718 sayılı MÖHUK madde 20/4-5'e göre:
"(4) Ölüme bağlı tasarrufun şekline 7’nci madde hükmü uygulanır. Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir.
(5) Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tâbidir. Ölüme bağlı tasarruf yapma ehliyeti, tasarrufta bulunan miras bırakanın tasarrufu yaptığı andaki milli hukukuna tabidir."
Milli hukukuna göre ölüme bağlı tasarruf yapmaya ehliyeti olan bir kimsenin, milli hukukuna uygun şekil şartında yaptığı ölüme bağlı tasarruflar geçerli olacaktır. Burada, ölüme bağlı tasarrufun konusunun taşınır veya taşınmaz olması önem arz etmemektedir.

Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması

Yabancı mahkeme tarafından verilen mirasçılık belgesi tespit hükmündedir. Bu nedenle yabancı mahkemeden alınan mirasçılık belgesinin Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma davası açılmalıdır. Türkiye'deki taşınmazlarına ilişkin yabancı mahkemeden alınan veraset ilamının tanınması, Türk mahkemelerinin Türkiye'de bulunan taşınmazlar bakımından münhasır yetkisi sebebiyle mümkün değildir. Taşınmaz mallara ilişkin veraset ilamı Türk hukukuna göre verilirken, taşınır mallara ilişkin veraset ilamı mirasbırakanın milli hukukuna göre verilir.

Vasiyetname

Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetname , doğrudan Türk mahkemelerine ibraz edilerek vasiyetnameye göre mirasçılık belgesinin düzenlenmesi istenebilir. Yabancı ülkede düzenlenen vasiyetnamenin Türkiye'de sonuç doğurabilmesi için Türk konsolosluğu tarafından onaylanmış olması veya apostil şerhini içermesi gerekir.

Yabancıların Miras Yoluyla Taşınmaz Edinimi Kanuni Sınırlamalar

Terekede Türkiye’de bulunan taşınmaz mal ya da mallar olduğunda mirasçılık belgesi düzenlenirken Türk hukukunda yabancıların Türkiye’de taşınmaz mal edinmesine dair Tapu Kanunu ve sair kanunlarda yer alan sınırlamalara uyulmak zorundadır.
Tapu Kanunu Madde 35:
Kanuni sınırlamalara uyulmak kaydıyla, uluslararası ikili ilişkiler yönünden ve ülke menfaatlerinin gerektirdiği hallerde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen ülkelerin vatandaşı olan yabancı uyruklu gerçek kişiler Türkiye’de taşınmaz ve sınırlı ayni hak edinebilirler.
Yabancı uyruklu gerçek kişilerin edindikleri taşınmazlar ile bağımsız ve sürekli nitelikteki sınırlı ayni hakların toplam alanı, özel mülkiyete konu ilçe yüz ölçümünün yüzde onunu ve kişi başına ülke genelinde otuz hektarı geçemez. Cumhurbaşkanı kişi başına ülke genelinde edinilebilecek miktarı iki katına kadar artırmaya yetkilidir.
Yabancıların taşınmaz edinimi ile ilgili sınırlamalar hakkında, ilgili makalemizde detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz. (Yabancıların Taşınmaz Edinimi). Miras yoluyla taşınmaz iktisabı da söz konusu sınırlamalara tabidir . Bu sınırlamalara uymayan taşınmazların da miras yoluyla iktisabı mümkün değildir. Dolayısıyla sınırlamalara uymayan taşınmazlar hakkında tasfiye veya kamulaştırma uygulanacaktır. Taşınmazı edinmesi mümkün olmayan yabancı mirasçı, taşınmazın bedelini bu şekilde iktisap edecektir.