YABANCILAR TÜRKİYE’DE BOŞANMA DAVASI AÇABİLİR Mİ?

Yabancı unsurlu boşanma davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 40 ve 41.maddelerine göre belirlenir. Buna göre: ‘‘Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini, iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları tayin eder’’. 5718 sayılı MÖHUK’un 40. maddesinin atfı sebebiyle yabancı unsurlu boşanma davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin belirlenmesinde TMK m.168 ve HUMK m.9 hükümlerine başvurulacaktır. TMK m.168’e göre yabancı unsurlu boşanma davalarında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin doğması için eşlerden birinin kendi yerleşim yerinin ya da eşlerin davadan önce son olarak altı aydan beri oturdukları yerin Türkiye’de bulunması gerekir. TMK m.168 ile davacı eşe seçimlik bir hak tanınmıştır. Davacı yabancı uyruklu eş, kendi yerleşim yeri mahkemesinde, eşi davalının yerleşim yeri mahkemesinde ya da davadan önce eşiyle son defa altı aydan beri birlikte oturduğu yer mahkemesinde boşanma ve ayrılık davası açabilecektir. Boşanma davalarına bakmakla görevli olan mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Yurtdışında yaşayan eş boşanma kararını almışsa ve boşanma gerçekleşmişse, yurtdışında verilen boşanma kararı Türkiye’de tanıma davası açılarak tanınır. Bunun için yurtdışında kararı veren mahkeme yahut konsolosluk aracılığıyla verilen apostil şerhli karar aslı gerekir.

YABANCI UNSURLU BOŞANMA DAVALARINDA UYGULANACAK HUKUK

Türk Milletlerarası Özel Hukuk Mevzuatı’nın 14. Maddesine göre; ‘‘Boşanma ve ayrılık sebepleri ve hükümleri, eşlerin müşterek millî hukukuna tâbidir. Tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bulunmadığı takdirde Türk hukuku uygulanır.’’. Hükümden de anlaşıldığı üzere, Türk mahkemelerinde açılan yabancı unsurlu boşanma davalarında Türk hukuku direkt uygulanmamaktadır. Zira bahsi geçen maddeye göre, öncelikle tarafların müşterek milli hukuklarına başvurulacak, şayet müşterek milli hukukları yoksa ikinci basamak olarak, müşterek mutad mesken hukuku uygulanacaktır. Müşterek mutad mesken hukuku yabancı hukuk olabildiği gibi, Türk hukuku da olabilmektedir. Tarafların müşterek mutad meskenlerinin bulunmaması halinde ise son basamak olarak Türk hukuku uygulama alanı bulacaktır.