YABANCILARIN GAYRİMENKUL EDİNMESİ

Türkiye’de geçerli mevzuata göre, taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan resmi sözleşmelerin geçerliliği sözleşmenin taşınmazın bulunduğu Tapu Sicil Müdürlüklerinde yapılmasına bağlıdır. Ayrıca, resmi satış öncesinde noter huzurunda “satış vaadi sözleşmesi” imzalanması da mümkündür. Satış sözleşmesi resmi şekilde yapılan taşınmazın mülkiyetinin kazanılması Tapu Müdürlüklerinde yapılacak tescil ile mümkün olmaktadır. Yabancılar kanuni sınırlamalara uymak kaydıyla, Türkiye’de işyeri veya mesken olarak kullanmak üzere, taşınmaz satın alabilirler. Tapu Kanunu özelinde yabancıların taşınmaz edinmeleri için aranan şartlar genel
olarak şöyledir:
- Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen ülkelerden birinin vatandaşı olunması gerekmektedir.
- Yabancı uyruklu gerçek kişinin edindiği taşınmazların toplam alanının ülke ve il genelinde öngörülen sınırlamaları geçmemesi gerekmektedir.
- Cumhurbaşkanı kararı ile taşınmaz ediniminin sınırlandırılmamış, durdurulmamış veya yasaklanmamış olması gerekmektedir.
- Satın alınan taşınmazın yapısız olması hâlinde proje geliştirme yükümlülüğünün yerine getirilmesi gerekmektedir.
Türkiye’de taşınmaz ediminin mümkün olup olmadığı, ülkedeki Türkiye Büyükelçiliği veya Başkonsolosluklarından veya ülkenin Türkiye’deki temsilciliklerinden öğrenilebilmektedir. 2644 sayılı Kanun ile değişik Tapu Kanunu’nun 35/1. maddesinde yabancı uyruklu kişilerin, ülke genelinde edinebilecekleri taşınmaz malların toplam alanının, özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün yüzde onunu geçmemek üzere kişi başına 30 hektar olduğu belirtilmiştir. Ayrıca Cumhurbaşkanı bu miktarı iki katına kadar çıkarmaya yetkilidir. 2644 sayılı Kanun ile değişik Tapu Kanunu’nun 35/3. maddesinde, ülke menfaatlerinin gerektirdiği hâllerde yabancı uyruklu gerçek kişilerin taşınmaz edinimlerini; ülke, kişi, coğrafi bölge, süre, sayı, oran, tür, nitelik, yüzölçümü ve miktar olarak belirlemek, sınırlandırmak, kısmen veya tamamen durdurmak yahut yasaklamak konusunda Cumhurbaşkanı’na yetki verilmiştir. 2644 sayılı Kanun ile değişik Tapu Kanunu’nun 35. maddesinin yedinci fıkrası ile yabancı uyruklu gerçek kişilere yapısız taşınmaz için yapılacak projeyi iki yıl içinde bakanlığın onayına sunmak şartıyla “yapısız taşınmaz” edinme imkânı tanınmıştır. Söz konusu sınırlamalara uyulmadan yabancılar tarafından temin edilen taşınmazlar bahsedilen madde uyarınca 1 yıllık süre içinde tasfiye edilecek taşınmaz bedele çevrilip , hak sahibine ödenir. 2644 sayılı Kanun ve değişik Tapu kanununun 35.maddesi uyarınca, vatandaşlarına ülkemizde taşınmaz edinme hakkı tanınacak olan devletler Cumhurbaşkanı tarafından
belirlenmektedir.

ŞİRKET ARACILIĞIYLA TAŞINMAZ EDİNİMİ

Yabancı uyruklu gerçek kişilerin sahibi oldukları şirketler aracılığıyla taşınmaz edinimi Tapu Kanunu madde 36’da düzenlenmiştir. Buna göre Türk vatandaşı olmayan kişilerin, yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişilerin ve uluslararası kuruluşların; yüzde 50 veya daha fazla oranında hissesine sahip oldukları veya yönetim hakkını haiz kişilerin çoğunluğunu atayabilme, görevden alabilme yetkisine sahip oldukları Türkiye’de kurulu tüzel kişiliğe sahip şirketler, ana sözleşmelerinde belirtilen faaliyetlerle ilgili taşınmaz mülkiyeti
edinebilirler.

SURİYE VATANDAŞLARINA MÜTEKABİLİYET UYGULAMASI

Suriye idari makamları tarafından Suriye’de yaşayan Türk vatandaşlarının mallarına yönelik bir takım kısıtlamalar getirilmesi üzerine, Bakanlar Kurulu’nun 1062 sayılı Kanun’a dayanarak çıkardığı kararnameler ile Suriye vatandaşlarının Türkiye’deki taşınmaz mallarına el koyulmuştur. Söz konusu kararnameler sırasıyla 1939, 1942, 195799 ve 1966 yıllarında çıkarılmıştır.
TKGM tarafından 17.7.2008 tarihinde Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüklerine gönderilen Genelge ile Suriye vatandaşlarının taşınmaz edinmeye ilişkin taleplerinin merkezden sorulmak suretiyle sonuçlandırılması gerektiği bildirilmiştir. Ayrıca TKGM’nin Maliye Bakanlığı’na gönderdiği yazıda, Suriye vatandaşlarının taşınmaz ediniminin mümkün
olmadığı belirtilmiştir. 6302 sayılı kanun ile değişik Tapu Kanun’nun 35. maddesi uyarınca alınan Bakanlar Kurulu Kararı ile ülkemizde taşınmaz edinebilecek 183 ülke vatandaşları arasında Suriye bulunmamaktadır. Mevcut durumda Suriye uyruklu kişilerin Türkiye’de kendi adlarına taşınmaz edinme imkanı yoktur.